Crónica da 41ª Festa da Carballeira de Zas
A 41ª edición da Festa da Carballeira de Zas, celebrada os días 7 e 8 de agosto de 2026 no espazo natural da Carballeira de Velar, reafirmou a súa posición como un dos encontros máis relevantes da música de raíz e a folktrónica no panorama atlántico.
A afluencia masiva de asistentes promoveu a posta en valor do patrimonio cultural e natural do concello, incentivando visitas a enclaves como o pazo das Torres do Allo, os obradoiros do liño de Baio e as rutas de sendeirismo da contorna. O recinto festivo dispuxo dunha zona de acampada gratuíta dotada de servizos, espazos gastronómicos, áreas infantís e un mercado de artesanía ampliado nesta edición co Mercado da Deputación da Coruña.
A Xornada do Venres 7 de Agosto: Descubrimento Folclórico, a Vangarda de Baiuca e a Pulsión Bretona
A apertura da 41ª edición tivo lugar a noite do venres 7 de agosto nun ambiente de gran expectativa. A encargada de inaugurar o escenario e dar a benvida ao público foi a regueifeira e comunicadora Lupe Blanco, quen regresou á Carballeira para presentar os concertos e proclamar o tradicional berro colectivo "Ei Carballeira!", abrindo formalmente a programación musical da noite.
O primeiro concerto da velada elevouse como un dos grandes descubrimentos da edición da man da banda burgalesa El Nido. A formación ofreciu unha actuación refrescante e chea de enerxía, revisando o folclore de Castela e León desde unha perspectiva contemporánea que fusionou ritmos tradicionais con matices pop. A conexión co público alcanzou o seu punto máis alto cando os músicos abandonaron o escenario para interpretar un tema directamente no medio da multitude, promovendo un canto e baile colectivo que marcou o ton festivo da noite.
A continuidade da xornada trouxo un dos momentos máis agardados coa actuación de Baiuca, o proxecto liderado por Alejandro Guillán que revolucionou o xeito de entender a folktrónica galega. No concerto integráronse os elementos de percusión tradicional e arranxos vocais influenciados pola herdanza do mestre Xosé Lois Romero, sumados á presenza escénica e ás voces de Andrea Montero e Alejandra Montero (cantareiras de Lilaina) xunto coa colaboración da artista Antía Muíño. A mestura de sintetizadores, caixa de ritmos, panderetas e cantos ancestrais transformou a Carballeira nunha pista de baile onde a vangarda sonora e o patrimonio oral conviviron sen fisuras.
O peche da noite do venres correu a cargo do mestre da bombarda bretoa David Pasquet, quen se presentou en formato trío para ofrecer unha lección de folk electro-atlántico. Pasquet, figura chave na historia da música bretoa por proxectos como Ar Re Yaouank, combinou o son potente do instrumento de vento tradicional con bases electrónicas e ritmos de baile. Esta actuación en formato trío mantivo a pulsión festiva na madrugada, devolvendo ao festival a súa vocación internacional.
A Xornada do Sábado 8 de Agosto: foliada, festa e choiva
A xornada do sábado 8 de agosto amesquaba incerteza debido ás previsións meteorolóxicas, que anunciaban chuvia para o mediodía ameazando con deslucir a gran Foliada e a programación familiar. Malia os malos presaxios, o tempo deu unha tregua prolongada: o ceo mantívose asoleado e caluroso durante toda a tarde, permitindo que miles de persoas ateigasen o recinto de Velar para gozar de máis de doce horas de música e cultura popular sen interrupcións.
O día comezou ás 12:00 horas cun bloque pensado para o público infantil e familiar. Paco Nogueiras abriu as actuacións, seguido pola proposta de Xabier Díaz & As Adufeiras de Salitre, quen ofreceron un concerto centrado na percusión ibérica e o canto colectivo. A animación itinerante de Cé Orquestra Pantasma e os trucos do Mago Teto completaron unha mañá multitudinaria que deu paso á gastronomía e aos mercados.
A partir das 18:00 horas, a tradicional Foliada popular tomou o centro da Carballeira. Colectivos de cantareiras, pandereteiros e gaiteiros encheron o recinto de música acústica e baile espontáneo. Entre as agrupacións participantes destacaron Do Rivés, Os Argalleiros, Os Campantes da Baña, Os Petadores e Chorima, que mantiveron viva a transmisión oral e o ambiente festivo baixo os carballos centenarios.
A transición cara aos concertos arrancou na tarde-noite cos sons frescos de Alana, quen combinan o patrimonio oral con arranxos pop e electrónicos. A continuación, produciuse o agardado regreso de Radio Cos, a formación liderada polos cantores e investigadores Xurxo Fernandes e Quique Peón, que fixo vibrar ao público cun repertorio baseado no traballo de campo e na recollida de melodías tradicionais. O toque internacional do sábado correu a cargo do cuarteto irlandés BackWest, quen exhibiron unha gran calidade técnica ao ritmo de jigs e reels.
O tramo final da noite estivo marcado pola mudanza definitiva do tempo. Justo no inicio do concerto de Fillas de Cassandra, o dúo formado por María SOA e Sara Faro que presentaba o seu espectáculo Tertulia, a previsión meteorolóxica cumpriu o anunciado e comezou a chover de xeito persistente. A pesar da auga, a enerxía do público non decaeu, convertendo a actuación do dúo vigués nun momento de intensa comuñón colectiva baixo a chuvia. A festa rematou ben entrada a madrugada cos ritmos de Señora DJ (Raquel Rodríguez), quen pechou a 41ª edición do festival.
